Paulina Patocka-Grania
Psycholog specjalność- kliniczna
Dziecko nie mówi? Kiedy udać się do specjalisty?
Opóźniony rozwój mowy jest jednym z najczęstszych powodów, dla których rodzice zgłaszają się na konsultację psychologiczną lub logopedyczną. W praktyce to właśnie obszar komunikacji bardzo często jako pierwszy budzi niepokój opiekunów.
Warto jednak podkreślić, że sama liczba wypowiadanych słów nie daje pełnego obrazu funkcjonowania dziecka. Kluczowe znaczenie ma sposób, w jaki dziecko komunikuje się z otoczeniem oraz jak rozwija się jego komunikacja społeczna.
Jak wygląda typowy rozwój komunikacji?
Rozwój mowy i komunikacji przebiega stopniowo i obejmuje zarówno elementy werbalne, jak i niewerbalne.
W typowym rozwoju obserwuje się m.in.:
-w pierwszym roku życia: wokalizacje, kontakt wzrokowy, reakcje na głos opiekuna, ok. 9 miesiąca życia dziecko może zacząć wskazywać palcem,
-około 12–18 miesiąca: pojawiają się pierwsze słowa, próby naśladowania
-około 2. roku życia: gwałtwony rozwój słownictwa i łączenie słów z gestami
-około 3. roku życia: budowanie prostych zdań i coraz bardziej złożona komunikacja
W praktyce psychologicznej istotne jest, czy rozwój komunikacji ma charakter progresywny oraz czy dziecko używa jej w relacji z drugim człowiekiem. Czy pojawia się intencja komunikacyjna.
Kiedy brak mowy powinien zwrócić uwagę?
Niepokój kliniczny pojawia się szczególnie wtedy, gdy oprócz ograniczonej mowy obserwuje się również trudności w innych obszarach komunikacji i relacji.
Do sygnałów wymagających konsultacji można zaliczyć:
-brak lub ograniczone używanie gestów komunikacyjnych (np. wskazywania)
-trudności w reagowaniu na imię
-ograniczoną inicjację kontaktu z innymi osobami
-brak naprzemienności w komunikacji (tzw. dialogu)
-trudności w dzieleniu uwagi z drugą osobą
-niewielką elastyczność w sposobie wyrażania potrzeb
Warto podkreślić, że pojedynczy objaw nie stanowi podstawy do wnioskowania klinicznego. Znaczenie ma ich współwystępowanie oraz utrzymywanie się w czasie.
Kiedy warto zgłosić się na konsultację?
Konsultacja psychologiczna lub diagnostyczna jest wskazana szczególnie wtedy, gdy:
-dziecko po 2 roku życia nie rozwija mowy lub rozwija ją bardzo wolno
-obserwuje się ograniczoną komunikację niewerbalną
-rodzic ma poczucie niepokoju dotyczącego rozwoju dziecka
-pojawiają się trudności w relacji i interakcji społecznej
Paulina Patocka-Grania
e -mail: pppaulinapatocka@gmail.com